Home ​​​​>​​​​ Knowledge Center​​​​

Martijn Maat
Productspecialist Gewasbescherming | 18 augustus 2025 | 4 min. lezen

Bankerplanten zijn specifieke planten die dienen als leefomgeving en constante voedselbron voor nuttige natuurlijke vijanden, zoals sluipwespen (bijv. Aphidius colemani) en zweefvliegen, in de kas. Hiermee zorg je ervoor dat je biologische bestrijders dus langer blijven leven. Meestal gaat het bij bankerplanten om graansoorten waar een bladluispopulatie wordt opgezet. Deze luissoorten veroorzaken geen schade in je commerciële gewas.

Zet je de juiste sluipwespen in, dan zie je vaak geparasiteerde luizen terug in de bankerplanten. Dit heeft een positief effect, want het zorgt voor de doorontwikkeling van de sluipwespen. De geparasiteerde luizen zijn namelijk een teken van nieuwe sluipwespen.
 
Omdat er vrijwel altijd luisaanbod aanwezig is in de bankerplanten trekt dit ook andere nuttige biologische bestrijders aan, zoals zweef- en gaasvliegen. Ook kom je regelmatig roofkevers zoals Propylea tegen in de bankerplanten. Zo ontstaat een permanente populatie natuurlijke vijanden, ofwel standing army: Een ‘leger’ natuurlijke vijanden dat direct inzetbaar is bij plaagdruk in het gewas.

De inzet van bankerplanten heeft veel voordelen ten opzichte van losse uitzet van natuurlijke vijanden:

1. Continue aanwezigheid van natuurlijke vijanden in de kas
2. Snellere reactie – en dus bestrijding – bij opkomende plaagdruk
3. Lagere kosten op de lange termijn, omdat je leger natuurlijke vijanden vanzelf groeit en blijft bestaan. Je hebt dus niet continue nieuwe aanvoer nodig.
4. Minder chemisch ingrijpen, dus minder residu en een gezonder kasklimaat
5. Betere balans in het ecosysteem met minder schommelingen in plaagdruk

Hoe effectief je bankerplanten zijn, hangt af van de juiste plaatsing, timing, monitoring en onderhoud. Wij zetten de belangrijkste aandachtspunten voor je op een rij:
 
Plaatsing bankerplanten

• Vermijd plekken met spuitresidu, want hier kan de nuttige luis niet tegen.
• Let er bij druppelbehandelingen op dat de bankerplanten niet mee gedruppeld worden. Want anders ben je je nuttige luis kwijt.
• Hang ze op een strategische plek met voldoende licht en lucht.
• Geef voldoende water: bankerplanten hebben vaak meer water nodig dan het teeltgewas

 
Timing bankerplanten

• Start vroeg in het seizoen om een populatie op te bouwen
• Houd rekening met de opbouwtijd van zowel de luizen als de natuurlijke vijanden

 
Monitoring en onderhoud van bankerplanten

• Controleer regelmatig op vitaliteit van de planten en populatiegrootte van de luizen.
• Zijn er geen luizen meer aanwezig? Gooi ze dan niet weg. Je ziet vaak dat er vanzelf weer luis op terugkomt.
• Zijn er geen luizen meer aanwezig en zie je ze ook niet meer terugkomen? Overweeg dan om nieuwe luizen in te zetten.
• Knip de bankerplanten bij wanneer deze te groot worden.
• Vervang of snij oude bankerplanten niet te snel(bij). Regelmatig komen ze vanzelf weer terug. 
   

Anders dan je teeltgewas hebben bankerplanten baat bij een ‘slechte’ vitaliteit. Luis verkiest planten met slechtere condities boven vitale exemplaren. Een veelgemaakte denkfout bij telers: “De bankerplanten zien er niet goed of mooi uit, we moeten andere planten hebben.” Maar dit werkt averechts.
 
Dus let op: Bankerplanten moeten eigenlijk zwakker zijn. Daar zit de meeste luis in, en dus het meeste voedsel voor sluipwespen en andere natuurlijke vijanden.

Het idee achter bankerplanten is systeemdenken. In plaats van reactief ingrijpen, bouw je een evenwicht op in de kas. Door een standing army van natuurlijke vijanden paraat te hebben, bestrijd je een plaaguitbraak snel en zonder zware chemische correcties.

Bankerplanten worden vaak gecombineerd met andere IPM-maatregelen zoals:

• Scouting en monitoring
• Werken met preventieve schema’s van natuurlijke vijanden
• Vangplaten en fysische barrières
• Gerichte bespuitingen met selectieve middelen

Bekijk hier onze ICM-systeemaanpak voor weerbaar telen.

Als je bankerplanten combineert met gerst of waardplanten versterk je de werking ervan. Veelgebruikte combinaties zijn:

• Gerst met graanbladluis (Rhopalosiphum padi) als voedselbron voor Aphidius colemani (bladluisbestrijding).
• Waardplanten zoals Lobularia die nectar en stuifmeel leveren ter ondersteuning van zweef- en gaasvliegen. Ook profiteren bepaalde roofwantsen zoals Orius ervan (tripsbestrijding).

Hoewel waardplanten en bankerplanten niet hetzelfde zijn, kunnen ze elkaar in een teeltsysteem goed aanvullen. Waar bankerplanten een luispopulatie onderhouden voor sluipwespen, bieden waardplanten extra voedsel en schuilplaatsen voor andere nuttige insecten.

Bankerplanten zijn in veel teelten, zowel groente- als sierteelt, toepasbaar. Het succes hangt vooral af van de teeltomstandigheden en teeltwijze:

• In sierteelt waar vaker wordt gespoten, moet rekening worden gehouden met drift en residu. Bankerplanten kunnen daar hoger worden opgehangen. Of tijdelijk verwijderd tijdens behandelingen.
• In groenteteelt zijn bankerplanten vooral waardevol in periodes met weinig natuurlijke plaagdruk vanuit het gewas zelf.

Je hebt het meeste effect van bankerplanten als je je houdt aan de volgende tips:

• Vermijd onnodige correctiebespuitingen die ook de bankerplant of natuurlijke vijanden treffen.
• Hang bankerplanten op plekken met voldoende licht maar zonder direct spuitresidu. Haal ze, indien mogelijk, weg bij correctiebespuitingen.
• Zorg dat ze water en voeding krijgen: een bankerplant kan zelfs meer water nodig hebben dan je teeltgewas.
• Monitor regelmatig op vitaliteit en populatieopbouw van zowel de luizen als de natuurlijke vijanden.

Bankerplanten zijn geen ‘nice-to-have’ meer. Ze zijn een volwassen onderdeel van Integrated Crop Management-strategieën. Ze helpen bij duurzamer telen, plaagdruk beheersen en kostenbesparing.

Staat je antwoord er niet bij? Vul het contactformulier in en Martijn Maat neemt contact met je op. Op werkdagen zelfs binnen 24 uur.