Alles voor de professionele glastuinbouw Persoonlijk advies van specialisten Meer dan 30.000 producten
Winkelmandje
0
progress indicator
Bezig met toevoegen...
Dé webshop voor de professionele teler
Shop    Kennisbank    Gewasbescherming & desinfectie    Welke ziektes zijn er?  ToBRFV bestrijden

Hoe kun je ToBRFV (Tomato Brown Rugose Fruit Virus) herkennen en bestrijden?

ToBRFV-virus
Geschreven door Jasper Verhoeven | Laatste update: 26-08-2020

ToBRFV is een plantziekte die behoort tot de Tobamovirussen - waar ook komkommerbontvirus (CGMMV) en tabaksmozaïekvirus (TMV) toe behoren. Het tomatenvirus komt voor in de tomatenteelt en verspreidt zich via mensen en gereedschappen, maar ook via hommels en vogels en via besmette vruchten. Waar het grootste deel van de tomatenrassen resistentie opgebouwd heeft tegen Tobamovirussen, geldt dat nog niet voor het ToBRFV. Uit onderzoek bleek het tomatenvirus de resistentie (Tm-2 en TM-2 2), die de meeste tomatenrassen hebben tegen Tobamovirussen, te doorbreken. Dat betekent dat in principe (bijna) alle Nederlandse tomatenrassen vatbaar zouden zijn hiervoor. 

» Vragen? Stel ze aan onze specialist

Welke teelten zijn gevoelig voor het tomatenvirus?

Capsicum soorten, zoals paprika en peper, bevatten bestanddelen die het tomatenvirus nodig heeft om te groeien (vermeerderen). Tot op heden is niet bekend of paprikarassen resistent zijn tegen ToBRFV. Resistente rassen worden niet ziek en zijn dus ook geen ziekteverwekker/-verspreider. Volgens de literatuur kan het tomatenvirus in een beperkt aantal niet-commerciële paprikarassen onder bepaalde omstandigheden de Tobamo-resistenties doorbreken. In Nederland worden voornamelijk blokpaprika’s geteeld met de Tobamo-resistentie.  Onkruiden, zoals bijvoorbeeld zwarte nachtschade en ganzevoetachtigen kunnen een waardplant zijn. Het is dus ook belangrijk om onkruid te verwijderen uit de kassen. Een aantal sierplanten, bijvoorbeeld Cyclamen en leden van de amaranthaceae, zijn ook vatbaar. Ook Sierplanten moeten dus uit de kas gehouden worden. Recent zijn er ook berichten opgedoken dat aubergine eveneens vatbaar zou zijn.


Waar is het tomatenvirus gevonden?

ToBRFV is in 2016 voor het eerst aangetroffen in Jordanië, daarna is het ook aangetroffen in Israël, Duitsland, Mexico, de Verenigde Staten (Californië) en recent ook in Italië (Sicilië).
 
» Bekijk hier de meest actuele status van ToBRFV


Hoe verspreidt het tomatenvirus zich in de kas?

Het ToBRFV verspreidt zich mechanisch door de kas. Overdracht kan onder andere plaatsvinden door:
  • Gewasbehandelingen (o.a. dieven, draaien, oogsten)
  • Materialen (o.a. messen, scharen, kleding)
  • Fust
  • Besmette vruchten
  • Insecten (o.a. hommels en bijen)
  • Vogels
In theorie kunnen alle insecten die mechanische schade kunnen aanbrengen aan tomatenplanten het tomatenvirus overbrengen. Nadat er schade is ontstaan, kunnen ze namelijk het besmette plantensap van de ene naar de andere plant overbrengen. Het is echter niet bekend in hoeverre dit ook in de praktijk voorkomt en of insecten in de praktijk dus ToBRFV verspreiden. 


Hoelang kan het tomatenvirus overleven?

Er is sprake van dat het tomatenvirus lang kan overleven in water, zaden, grond en plantmateriaal. Hoelang ToBRFV kan overleven, is niet bekend.


Kun je aanwezigheid van het tomatenvirus aantonen?

Met de internationaal gevalideerde meetmethode van ISHI (International Seed Health Initiative) kan worden aangetoond of het tomatenvirus aanwezig is in het zaad. Bij een voorscreening met ELISA is het van belang dat het juiste antilichaam wordt gebruikt. Dit kan bij verschillende laboratoria en onderzoeksinstellingen.

Een aantal onderzoeksbureaus maakt gebruik van een PCR-toets om ToBRFV aan te tonen.


ToBRFV herkennen

ToBRFV virusToBRFV is voornamelijk te herkennen aan het mozaïekpatroon dat ontstaat op de jongste bladeren in de kop en de scheuten en op de vruchten van de tomatenplant. De vruchten krijgen stippen en gele vlekken, of er vindt misvorming plaatst van de vrucht en het blad. Ook kan het gebeuren dat vruchten bruin worden en verrimpelen, dat er necrotische strepen op de stengel ontstaan en dat stelen en kelkbladeren verdrogen. In sommige gevallen zie je ook versmalde bladeren.

Een groot gevaar bij dit tomatenvirus is dat het schadebeeld van ToBRFV lijkt op het schadebeeld van het Pepinomozaïekvirus en men hierdoor geen actie onderneemt. Dit kan tot grote schade lijden; het tomatenvirus verspreidt zich gemakkelijk verder door het gewas, de productiviteit neemt af en vruchten worden onverkoopbaar.


Quarantaine

In november 2019 is de quarantaine status ingegaan in heel Europa. Dat betekent onder andere dat lidstaten verplicht zijn iedereen die risico op besmetting kan lopen, moet informeren als het tomatenvirus ergens (mogelijk) gevonden is. Ook moeten de staten onderzoek doen naar de aanwezigheid van het tomatenvirus.  Elke vaststelling , door teler of labo, dient gemeld te worden aan de NVWA. Voor de import van zaaizaden en jong plantmateriaal uit derde landen gelden aanvullende eisen en binnen de EU een plicht voor plantenpaspoort.


ToBRFV voorkomen

Omdat ToBRFV gemakkelijk mechanisch verspreidt wordt, is een strikt hygiëneplan van groot belang. De algemene bedrijfshygiëne dient op orde te zijn zodat aantasting met het tomatenvirus voorkomen wordt, of verspreiding door personen en materialen beperkt wordt. Zorg ook dat iedereen die het bedrijf bezoekt - zowel medewerkers als andere bezoekers - op de hoogte is van de geldende hygiënemaatregelen en zorg voor een strikte naleving.

Iedere ondernemer zal verder goed moeten inventariseren welke inkomende stromen er zijn en wat daarvan het gevaar is. Denk aan meerdere telers die gezamenlijk met dezelfde kratten werken, bijvoorbeeld bij telersverenigingen. In dit geval is werken met speciaal oogstfust en ander fust waarin het product wordt afgevoerd een goede optie. 


ToBRFV bestrijden

Bestrijden van ToBRFV is op dit moment nog niet mogelijk. Daarom zal er bij de uitbraak van het tomatenvirus overgegaan moeten worden op het verwijderen en vernietigen van de besmette planten. Hiervoor is een desinfectiemiddel nodig dat aan de criteria van een gewasbeschermingsmiddel voldoet. Middelen die niet zijn toegelaten kunnen schade veroorzaken of niet het gewenste resultaat opleveren. Leg de focus dan ook 100% op preventie! Wel is er een mogelijkheid om de kans op het tomatenvirus te verkleinen en verspreiding te voorkomen.

In een aantal onderzoeken is naar voren gekomen dat Menno Florades effectief ToBRFV bestrijdt.


Maatregelen voor het betreden van de kas:

  • Laat medewerkers hun handen reinigen met desinfecterende zeep en laat vervolgens de droge handen nogmaals ontsmetten.
  • Plaats een hygiënesluis voor het desinfecteren van handen en schoeisel.
  • Plaats desinfectiematten waar alle transportmiddelen overheen moeten voordat zij de kas betreden.
  • Laat medewerkers voor het herbetreden van de kas (na pauzes, sainitairbezoek, roken, etc.) opnieuw de handen reinigen en desinfecteren.
  • Laat bezoekers een overall, handschoenen, overlaarzen en haarnetjes dragen.
  • Zorg voor schone bedrijfskleding voor het personeel.

Maatregelen die in de kas genomen kunnen worden:

  • Maak in ieder pad gebruik van een apart mes of schaar en ontsmet ze na gebruik.
  • Maak in ieder pad gebruik van nieuwe handschoenen.
  • Ontsmet karren, spuitwagens en al het bewegende materiaal dat in contact komt met het gewas.
  • Reinig en desinfecteer tijdens de teeltwisseling de volledige kas. Tobamovirussen, waaronder dus ook het ToBRFV, kunnen namelijk lange tijd overleven, zowel op organisch als op niet-organisch materiaal. Bekijk de desinfectie protocollen per teelt voor een overzicht van alle maatregelen die je dient te nemen tijdens de teeltwisseling. 

Wees bij een vermoedelijke besmetting ook extra voorzichtig met alles wat het bedrijf verlaat, zowel personen als materialen en producten. Met goede hygiënemaatregelen kun je een verdere verspreiding van het tomatenvirus zo goed mogelijk beperken. 

» Bekijk de FAQ-pagina over het Tomato Brown Rugose Fruit Virus

» Klik hier voor de meest actuele status van ToBRFV via tuinbouwalert

Desinfectiemiddelen

Bekijk alle

Desinfectie apparatuur

Bekijk alle


Meer informatie over ToBRFV

Heb je vragen over het herkennen en bestrijden van ToBRFV? Of wil je meer weten over ontsmetten en bedrijfshygiëne? Neem dan contact op met een van onze gewasbeschermingsspecialisten, of stel je vraag via onderstaand formulier. We nemen dan zo snel mogelijk contact met je op - op werkdagen zelfs binnen 24 uur.




Jasper VerhoevenOver Jasper Verhoeven

Jasper Verhoeven, productspecialist desinfectie, is hét aanspreekpunt voor telers op het gebied van hygiëne. “Met de toenemende vraag naar hygiënemaatregelen in de tuinbouw en de uitdagingen die daarbij komen kijken, wordt een advies op maat steeds belangrijk. Ik vind het elke keer weer een uitdaging om een teler te helpen om de beste situatie op zijn bedrijf te creëren.”






Do not delete this link