Home > Weerbaar telen  > Nieuws en ontwikkelingen > Groen licht voor proefontheffing met feromoonverwarring tegen Turkse mot

“Telers ondervinden al jaren last van de Turkse mot. Zo ook in de gerberateelt. Deze rupsen veroorzaken veel schade aan het gewas en zijn lastig te bestrijden. Eén Turkse mot kan tot wel 500 eitjes leggen. Biologische gewasbescherming is vaak niet voldoende en binnenkort vallen ook nog drie chemische gewasbeschermingsmiddelen weg. De noodzaak om te investeren in nieuwe bestrijdingstechnieken is groot,” vertelt Specialist Gewasbescherming Kees Kouwenhoven van Royal Brinkman. Om een duurzaam alternatief te onderzoeken heeft Glastuinbouw Nederland van het Ctgb groen licht gekregen voor een proef met feromoonverwarring tegen Turkse mot.

De proefontheffing is verleend voor twee producten tegen de Turkse mot: het verwarringsferomoon Chrysodeixis chalcites van Hortipro en Chrysotec van Agrobío. Beide producten mogen elk op 50 ha worden ingezet. De wens voor een grote proefontheffing is ontstaan vanuit de werkgroep actuele vraagstukken, onderdeel van het uitvoeringsprogramma Toekomstvisie Gewasbescherming 2030. Kees Kouwenhoven van Royal Brinkman neemt deel aan deze werkgroep vanuit Artemis. Wouter Mooij van Mooij Gewasbescherming is gevraagd om de proef op touw te zetten, te coördineren en te monitoren.

Rupsen kunnen zich in grote aantallen ontwikkelen en gerbera is erg aantrekkelijk voor motten en rupsen. Eén Turkse mot kan tot wel 500 eitjes leggen. Het gevolg is aanzienlijke gewasschade aan het blad en de bloem. “Om motten te voorkomen kiezen telers voor gaas in de ramen om invlieg van buiten te weerhouden. Maar motten en rupsen komen ook binnen via deuren en jong plantmateriaal. De hele keten moet gesloten zijn, dat maakt het voorkomen lastig. Het bestrijden van de motten gebeurt zowel biologisch als chemisch. Denk bij biologische bestrijding aan de inzet van bacteriepreparaten of TRICHOcontrol met de sluipwesp Trichogramma achaeae.  

Met gaas in de ramen en het verwarringsferomoon, eventueel gecombineerd met de sluipwesp Trichogramma achaeae, moet het lukken om het gewas vrij te houden van rupsenschade”, geeft Kees aan.

​​​​Het verwarringsferomoon zorgt dat het mannetje het vrouwtje niet meer kan vinden en de Turkse mot zich niet kan voortplanten.​​​​

Met het wegvallen van steeds meer chemische gewasbeschermingsmiddelen is het vinden van een effectieve oplossing lastig. Dit jaar verdwijnen de rupsenmiddelen Nocturn (opgebruiktermijn tot 31 juni 2025) en Runner (opbruiktermijn tot 31 december 2025). En in 2026 vervalt ook het middel Verismo (opbruiktermijn tot 30 juni 2026). Het corrigeren van rupsen wordt hierdoor steeds ingewikkelder. En de noodzaak naar alternatieve biologische oplossingen steeds groter. “Volgend jaar is er nog maar één middel. We willen niet alleen vergroenen, we moeten vergroenen”, benadrukt Kees. "Feromoonverwarring zou een significante stap voorwaarts zijn in de optimalisatie van het geïntegreerde teeltsysteem voor gerbera."

“In februari zijn we gestart met deze praktijkproef die een jaar zal duren. Bij een tiental gerberakwekers testen we het verwarringsferomoon Chrysodeixis chalcites en Chrysotec. Het verwarringsferomoon is een hulpmiddel om te voorkomen dat motten zich gaan voortplanten. Telers plakken de fermoonval kaartjes aan de poot in de kas. In deze kaartjes zit een feromoon: een chemische geurstof die langzaam vrijkomt.”

Er bestaan verschillende feromonen met ieder een eigen uitwerking. Het ene feromoon werkt als lokstof, terwijl de andere juist afstotend werkt. Het verwarringsferomoon Chrysodeixis chalcites en Chrysotec heeft als gevolg dat het mannetje het vrouwtje niet meer kan vinden en de Turkse mot zich niet kan voortplanten. “Het principe bestaat al in tomaat, maar is daar gericht op de mineermot. Dit feromoon richt zich op de Turkse mot. Wanneer dit verwarringsferomoon aantoonbaar werkt bekijken we ook de mogelijkheden in andere teelten. De coördinatie van deze proef ligt in handen van Mooij Gewasbescherming. Uiteindelijk is toelating nodig. Die hopen we te verkrijgen met behulp van deze praktijkproef in gerbera”, aldus Kees Kouwenhoven.

We houden je hier de komende maanden regelmatig op de hoogte van de vorderingen en ervaringen.